W 1944 r. na wielu frontach II wojny światowej były prowadzone szeroko zakrojone działania bojowe. Ludność cywilna, najczęściej bezbronna, od kilku już lat zmagająca się z tragicznymi realiami wojennymi, żyła wówczas nadzieją, że to już ostatni rok najbardziej krwawego w dziejach ludzkości konfliktu. Tak się jednak nie stało. Do zakończenia wojny w Europie przyszło poczekać aż do wiosny 1945 r. 
Rok 1944 dał się poznać od najgorszej strony. Ludzie stawali się ofiarami toczących się walk bądź świadkami – na ich oczach ginęli i odnosili rany bliscy, znajomi, sąsiedzi. W dramatycznych okolicznościach zdobywali pożywienie, opał, lekarstwa, dbali o swoje domostwa, organizowali miejsca do przetrwania kolejnych dni, a także pomagali potrzebującym. Ta wojna przyniosła ludności cywilnej wiele cierpienia, bolesnych przeżyć i diametralnie odmieniła ich życie. 
Niniejszy tom studiów składa się z trzynastu artykułów naukowych, które przedstawiają losy ludności cywilnej różnych narodowości w przedostatnim roku wojny, m.in. polskiej, niemieckiej, belgijskiej, holenderskiej i włoskiej.