Opowiadanie Ernesta Hemingwaya "Stary człowiek i morze" powstało w 1952 roku. Rok później autor otrzymał za nie Nagrodę Pulitzera. Po dwóch latach od wydania Hemingwayowi przyznano literacką Nagrodę Nobla.

Akcja opowiadania toczy się w Hawanie. Główny bohater, stary rybak Santiago mieszka tam samotnie. Jedynym jego przyjacielem jest mały chłopiec Manolin, którego Santiago uczy łowić ryby.

Od 83 dni rybak nie złowił żadnej ryby. Ludzie uważają, że jest już stary i zbyt słaby, rodzice Manolina nie pozwalają już chłopcu wypływać z nim w morze. Santiago jednak wcale tak o sobie nie myśli.

Któregoś dnia wypływa samotnie w morze i udaje mu się złowić ogromnego marlina. Stacza z rybą prawdziwą walkę, ale ją zwycięża. Niestety, nie udaje mu się doholować jej do brzegu, bo zaatakowały ją rekiny. Santiago walczył z nimi, czym mógł, i dopóki nie pozostał z ryby jedynie szkielet. Nie poddał się. Wygrał z własną słabością, z pragnieniem i głodem. Nie spał trzy dni, bo tyle trwała wyprawa, zabił kilka rekinów. Czy to, że ostatecznie rekiny wygrały tę batalię, świadczy o klęsce Santiago? Nie dowiózł ryby, to prawda. Przypłynął do brzegu i poszedł spać. Ale gdy się wyśpi, gdy odpocznie, znów wypłynie w morze. Bo człowieka nie można pokonać, dopóki żyje.

Hemingway w krótkim opowiadaniu, w niewielu słowach, zawarł całą prawdę o życiu i o człowieku. "Stary człowiek i morze" to opowiadanie o każdym z nas, o ludzkim losie. Człowiek raz wygrywa, raz przegrywa. Jednej tylko rzeczy zrobić mu nie wolno - nie wolno się poddać.

Wydawnictwo Marginesy przypomina czytelnikowi książkę należącą do kanonu światowej literatury, docenioną przez krytyków i czytelników.

Kompilacja dwudziestu siedmiu opowiadań Ernesta Hemingwaya spoza kanonicznej antologii 49 opowiadań stanowi dopełnienie dorobku noblisty w krótkiej formie. Hemingway rozważał opublikowanie kolejnego zbioru już w 1939 roku, ale kiedy zaczął pisać powieść – wydaną później jako Komu bije dzwon – wszystkie pozostałe projekty pisarskie zostały odsunięte na bok.

Znalazły się tu teksty dotyczące hiszpańskiej wojny domowej (ujrzały światło dzienne dopiero po śmierci autora), w których bohaterowie mierzą się z wszechobecną przemocą i śmiercią, a normalności i wytchnienia poszukują w madryckim barze u Chicotego. Inne opowiadania rozgrywają się między innymi na Kubie oraz w północnym Michigan, gdzie Hemingway spędził młodość, stąd podejrzewa się, że przynajmniej część wątków ma podłoże autobiograficzne. Kolejne teksty, osadzone również w Stanach Zjednoczonych, nawiązują do doświadczeń pisarza jako męża i ojca. Wśród Pozostałych opowiadań znalazły się dwie bajki dla dzieci opublikowane w 1951 roku, a zbiór zamyka sześć opowiadań z cyklu o Nicku Adamsie.

Ten tom udowadnia, że Hemingway nie tylko osiągnął mistrzostwo w pisaniu powieści, lecz także potrafił w sugestywny sposób wykreować literackie uniwersum w krótkiej formie prozatorskiej.