Sprawy zdrowia, higieny, zwalczania chorób i epidemii były dla pozytywistów kluczowe. Według ich przekonania postęp cywilizacyjny zakłada nie tylko wykształcenie, ale i zdrowie całego społeczeństwa. I to niezależnie od jego rozwarstwienia. Dlatego problemy chorób i ich leczenia mieszczą się w założeniach pracy u podstaw. Obecność tematów maladycznych nie dziwi więc w publicystyce pozytywistów. Zastanawiać może natomiast zasadnicza przemiana w wyborze bohaterów i głównych postaci w ówczesnej prozie. Lekarz, obok inżyniera, to nowa i z reguły pozytywna kreacja literacka.

W okresie pozytywistycznym kategoria choroby mieści w sobie nie tylko zagadnienia biograficzne, ale również artystyczne, publicystyczne oraz światopoglądowe – wszystkim tym aspektom poświęcona jest ta książka.

Tom jest pokłosiem sesji „Choroby Sienkiewicza” zorganizowanej w 2023 roku na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.