Rok 1921 na Górnym Śląsku zdominowały dwa wydarzenia, które miały decydujące znaczenie dla przyszłości regionu i jego mieszkańców – plebiscyt, przeprowadzony 20 marca, oraz III powstanie śląskie. To ostatnie na ponad dwa miesiące przekształciło dużą część obszaru plebiscytowego w teatr działań wojennych. Teksty zawarte w pierwszym tomie koncentrują się na plebiscycie górnośląskim,  kazanym w szerokim kontekście – zarówno lokalnym, jak i międzynarodowym. Temat ten był przez lata marginalizowany w polskiej literaturze przedmiotu, zwłaszcza w porównaniu z zagadnieniami powstańczymi. Dlatego postanowiliśmy przyjrzeć się bliżej rozmaitym aspektom tej problematyki i zaprosiliśmy do współpracy badaczy z różnych krajów. W drugim tomie zamieszczono teksty analizujące różne aspekty III powstania
śląskiego (maj–lipiec 1921 r.). Część z nich została oparta na
materiałach źródłowych, które dotąd nie były wykorzystane w praktyce
badawczej. Publikacja nie jest monografią tego powstania, ale stanowi swoiste podsumowanie dotychczasowych ustaleń. W obu tomach zestawiono ze sobą różne perspektywy badawcze i stworzono płaszczyznę do dialogu między badaczami z różnych środowisk naukowych. Niniejsza publikacja zamyka kilkuletni Oddziałowy Projekt Badawczy „Powstania śląskie 1919–1921”, realizowany w katowickim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej.