Akcja IV części Wojny i pokoju rozgrywa się w latach 1812–1813, po klęsce Napoleona w Rosji. Ukazuje duchową przemianę bohaterów oraz skutki wojny dla rosyjskiego społeczeństwa.
Pierre Bezuchow, po doświadczeniu niewoli i obserwacji cierpienia zwykłych ludzi, odnajduje wewnętrzny spokój i nowe rozumienie sensu życia. Książę Andrzej Bołkoński, ciężko ranny pod Borodino, przechodzi głęboką refleksję nad miłością i przebaczeniem. Natasza dojrzewa poprzez stratę i poczucie winy, ucząc się odpowiedzialności oraz empatii.
Równolegle Tołstoj przedstawia odwrót armii francuskiej i triumf Rosjan, podkreślając rolę przypadku, mas ludzkich i sił historycznych, a nie wybitnych jednostek.
Część ta łączy wątki osobiste z filozoficznymi rozważaniami autora o historii, wolności i przeznaczeniu, stanowiąc kulminację zarówno fabularną, jak i ideową całej powieści.